Askeri başarısızlığın ardından Washington ve Tel Aviv, İran’ı içeriden yıkmak için hibrit savaşa yöneldi. İran’a karşı doğrudan askeri saldırı yoluyla hedeflerine ulaşamayan Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, bu aşağılayıcı askeri yenilgiyi telafi etmek için artık birleşik ve ağırlıklı olarak içe dönük bir stratejiye yöneldiler.
Karada, denizde, siber alanda ve medyada yaşanan son gelişmelerin tümü aynı yöne işaret ediyor: Ekonomik baskı, bilişsel savaş ve özel istihbarat operasyonlarının, deniz kuvvetlerinin konuşlanması ve sınırlı saldırı tehdidiyle senkronize edildiği hibrit bir kampanya. Amaç artık İran’ı savaş alanında bir anda yenmek değil, onu yıpratmak, bölmek ve dışarıdan savaşın yaratamayacağı krizi ülke içinden yaratmaktır.
Doğrudan çatışmada başarısız olduktan sonra
Son 48 saat, bir yanda İran, diğer yanda Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail arasındaki çatışmanın yeniden askeri ve güvenlik odaklı bir aşamaya girdiğini gösteriyor. Ancak bu, son aylardaki açık savaştan farklı bir aşama.
Tahran’daki analistler, Washington’ın temel bir gerçeği anladığını savunuyor: İran’la tam ölçekli bir savaş kontrol edilemez, maliyetli ve Amerika içinde siyasi olarak zehirli olacaktır. Bunun yerine, düşman şimdi İran’da iç karışıklık yaratmak için tüm kapasitelerini ve platformlarını test ediyor ve harekete geçiriyor.
Bu rastgele bir baskı değil. İran değerlendirmelerine göre, bu, iç hata, uygunsuz bir ekonomik karar veya toplumsal bir olayın çok daha büyük bir krizin başlangıç noktası olabileceği bir olaylar zinciri oluşturmaya dayalı kasıtlı bir stratejidir; bu krize daha sonra örgütlü güçler girer ve toplumsal protestoyu silahlı kaosa dönüştürür.
İranlı güvenlik analistleri bu dönüm noktasını “sıfır anı” olarak adlandırıyor: düşmanın operasyonunun bir sonraki aşamasına zemin hazırlayacağı düşünülen an.
Dengesizleştirme için üç senkronize eksen
İran değerlendirmelerine göre, mevcut istikrarsızlaştırma çabası aynı anda üç eksen üzerinde işliyor.
Birincisi, ekonomik baskı: insanların yaşamları üzerindeki baskıyı artırmak ve hoşnutsuzluğu yoğunlaştırmak amacıyla yaptırımların ve ekonomik kuşatmanın devam etmesi.
İkinci olarak, bilişsel savaş: toplumsal bölünmeler yaratmak, kamu güvenini aşındırmak ve yetkililere, kurumlara, uzmanlara ve hatta ülkenin savunma yeteneklerine yönelik güvensizliği derinleştirmek amacıyla yanlış anlatıların, sahte haberlerin ve yanıltıcı bilgilerin üretilmesi ve yayılması.
Üçüncüsü, özel ve istihbarat operasyonları: özellikle enerji sektöründeki hassas ekonomik altyapıya odaklanmak ve yerel zaaflardan yararlanmayı hedeflemek.
Bilişsel savaşta, tek bir sahte haberin yayınlanması önemli değildir. Asıl mesele, dağınık olayları birbirine bağlayan ve yaygın bir güvensizlik duygusu yaratan bir anlatı oluşturmaktır. Bu modelde, her iç hata bir medya konusu haline gelebilir; ardından, büyütme, tekrarlama ve organize yayım yoluyla, memnuniyetsizliği yoğunlaştıran bir faktöre dönüştürülür.
Analistlere göre nihai amaç, toplumun haber kaynaklarına, yetkililere, uzmanlara ve hatta ulusal savunma gücüne olan güvenini zayıflatmaktır.
Bununla yakından bağlantılı olan bir diğer konu ise “hassas anlar”a odaklanmaktır. Yeterli kamuoyu açıklaması yapılmadan alınan bir ekonomik karar, bir sosyal kaza, düşüncesizce söylenmiş bir söz veya siyasi bir anlaşmazlık, gerilimi tırmandırmak için bir fırsata dönüştürülebilir. Benzin vakası bu anlamda bir güvenlik ve sosyal sorun olmaya devam etmektedir.
İranlı gözlemcilerin vurguladığı gibi, düşmanın ekonomik baskı, güvenlik operasyonları ve askeri saldırıların yanı sıra bilişsel savaş araçlarını da kullandığı açıktır.
Güney cephesi kızışıyor: gökyüzünden denize uzanan yollar
Hibrit savaşa geçiş, askeri tehdidin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Şimdilik, tehdit büyük ölçüde güneye kaydı.
Roosevelt uçak gemisinin CENTCOM operasyon alanına girmesiyle, bölgedeki ABD askeri varlığı güçlendirildi. Üç uçak gemisi ve bir dizi muhrip ve savaş gemisi, kapsamlı bir deniz platformu oluşturdu. Ancak savaş gemilerinin yoğunlaşması tek başına çatışmaya girme konusunda kesin bir karar anlamına gelmiyor.
Bu gemilerin İran kıyı sularından uzak durması ve İran’ın füze alanındaki yeni teknolojileri nedeniyle kapasitelerinin geniş çaplı kullanımında tereddüt edilmesi, güç yoğunlaşmasının operasyonel hareket özgürlüğüyle aynı şey olmadığını göstermektedir.
Bildirilen gelişmeler, Keşm ve Ebu Musa’dan Basra Körfezi’ne, Hürmüz Boğazı’na ve Umman Denizi’ne kadar uzanıyor. Bunlar, birbirine bağlı bir operasyonel sahne oluşturuyor: Keşm, Ebu Musa ve Hürmüzgan’ın bazı kıyı bölgelerindeki radar ve hava savunma altyapısına yönelik saldırılar.
Tahran, gelecekteki operasyonlar için zemin hazırlığı olarak şunları görüyor: keşif ve savaş dronlarıyla artan etkileşim; Amerikan savaş uçakları için giderek daha güvensiz hale gelen operasyonel alan; ve ihtilaflı rotalardan geçen gemiler için artan risk.
İran ise buna karşılık olarak sadece ihlal eden tankerlere ve düşman uçaklarına karşı harekete geçmekle kalmadı, aynı zamanda düşmanın radar ağına ve gözlem noktalarına odaklanan kapsamlı ve hassas insansız hava aracı ve füze saldırıları gerçekleştirdi ve Basra Körfezi’nin güney kıyı devletlerindeki Amerikan varlıklarına yönelik füze saldırılarına yeniden başladı. Güneyde Lucas insansız hava aracının yakın zamanda engellenmesi, Tahran’da hava savunmasının güçlendirildiğinin yeni bir işareti olarak görüldü.
Genel olarak, güneydeki durum tırmanıyor. Diplomatik yollar başarısız olursa, Washington’daki dikkatler yeniden askeri seçeneklere yönelebilir; İranlı analistler ise bu seçeneklerin Amerika için beklenen sonuçları getirmeyeceğini ısrarla belirtiyor.
Bu denklemin kilit unsurlarından biri de insansız hava araçları ve elektronik savaştır. Keşif ve muharebe insansız hava araçlarının ele geçirilmesi, imha edilmesi ve imha edilmesindeki artışın iki önemli sonucu vardır: istihbarat toplama ve hedef listesini tamamlama yeteneğini sınırlamak ve insansız sistemlerdeki verilere ve teknolojiye erişim sağlamak. Bu ekipmanın donanım ve yazılımını inceleyerek ve hafızasını kurtararak, karşı tarafın operasyonel modellerini daha doğru bir şekilde anlamak mümkün olabilir.
Washington’ın tereddüdü ve kontrollü saldırı miti
Washington’da tartışılan senaryolardan biri, sınırlı bir askeri müdahale, eş zamanlı olarak ekonomik baskının yoğunlaştırılması ve ardından operasyonun sona erdiğinin ilan edilmesidir.
Ancak Amerikan çevrelerinde bile dile getirilen temel soru şu: Sınırlı bir darbeden sonra savaşın yayılması kontrol altına alınabilir mi?
İran’ın cevabı açık ve netti: Noktasal bir saldırıya verilecek yanıt noktasal olmayacak.
Güvenlik hesaplamalarının bir parçası da İsrail’in suikast görevleri ve altyapı saldırıları da dahil olmak üzere olası her türlü operasyonda rol oynamaya çalışmasıdır.
Bu tereddüt, dışsal kısıtlamalarla daha da artıyor. Trump’ın isteği üzerine bu hafta düzenlenen Çin, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri başkanlarının toplantısı, Tahran’da büyük ölçüde kongre seçimlerindeki yenilgilerin sonuçlarını yumuşatmak için yapılan bir gösteri olarak değerlendiriliyor.
İranlı analistler, Xi ve Putin’in değerlendirmesine göre Trump’ın zayıfladığını ve özellikle Tayvan konusunda propaganda işbirliği karşılığında ondan tavizler alınabileceğini düşünüyor.
İran konusu elbette görüşülecektir, ancak hem Pekin hem de Moskova İran’a yönelik yeni bir askeri saldırıya karşıdır ve ona karşı bir ekonomik projeyle işbirliği yapmayacaktır. Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü vurgulayan olası bir açıklama diplomatik nezaket kapsamına girecek ve Boğaz’daki durumu değiştirmeyecektir.
Aynı sınırlamalar Irak’ta da geçerlidir. Curf el-Sahr’daki gelişmeler ve Irak hükümetinin Kataib Hizbullah’ın bölgeden çekilmesi yönündeki baskısı, Amerika ile direniş güçleri arasındaki daha geniş rekabet bağlamında değerlendirilmelidir. Bu gelişmenin önemi sadece Irak’ın iç anlaşmazlıklarıyla sınırlı değildir; gruba yönelik baskının zamanlaması ve İran’a karşı askeri hesaplamalar üzerindeki olası sonuçları da dikkate alınmalıdır.
Sıfır anına doğru anları yönetmek
Ancak en hassas cephe, İran’ın içinde, özellikle de kuzeybatısında ve sokaklarında kalmaya devam ediyor.
PJAK ve silahlı grupların kuzeybatıdaki hareketliliğinin artması, intihar mikro insansız hava araçlarının kullanılması ve askeri mevzileri hedef alma girişimleri bu cephede önemli işaretlerdir.
Aynı zamanda, Abdanan’daki gelişmeler ve bazı sokak hareketleri iç güvenliğin önemini artırmaktadır. Sokakların güvenliğinin sağlanmasına yönelik çabaların önümüzdeki haftalarda dikkatle takip edilecek konulardan biri olacağı anlaşılıyor.
Bu, tam olarak anlık yönetim modeline uyuyor: bir hatayı krize dönüştürmek. Yanlış bir ekonomik hamle, yerel bir olay, kontrolsüz bir protesto, sosyal ağlar aracılığıyla ulusal bir çöküş anlatısına dönüştürülebilir ve ardından sıfır anını bekleyen örgütlü silahlı unsurlar tarafından istismar edilebilir.
Son 48 saatteki üçüncü cephe – Washington merkezli güvenlik cephesi – bu anı hazırlamak için bilginin nasıl bir silah olarak kullanıldığını gösteriyor. Mossad başkanı, İran’ın içeride kimyasal bombalar ve kirli silahlar kullanmayı planladığı yönünde istihbaratı Amerika’ya iletti.
Amerika. Bu bilginin iletilme ve yansıtılma biçimi, Tahran’da Trump’ın zihnini etkileyebilecek ve siyasi hesaplamalarını ve karar alma süreçlerini etkileyebilecek bir istihbarat operasyonu olarak görülüyor.
Müzakerelerin de somut bir ilerleme kaydetmediği bir dönemde, askeri çatışmaya geri dönme olasılığı hâlâ gündemde.
Bütün bunlar bir arada değerlendirildiğinde tablo açık: Başlattığı savaşı kazanamayan zayıflamış bir düşman, şimdi İran’ın hatalarına, İran ekonomisine ve İran sokaklarına bel bağlıyor; bir yandan da taşıyıcıları güvenli bir mesafede tutarak ve Washington’da bundan sonra olacakları haklı çıkarmak için korkutucu hikayeler yayarak.
Seyyid Muhammed Turabi
Tehran Times




