İran’ın asimetrik harp kabiliyetleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki stratejik konumu, ABD deniz gücünün zaaflarını gözler önüne sermekte; askeri üstünlüğün tek başına zaferi garantileyemeyeceğini veya imparatorlukların çöküşünü engelleyemeyeceğini kanıtlamaktadır.
Şubat 2020’de, şehit edilen İslam Devrimi Lideri çarpıcı bir benzetme yaptı. Ayetullah Seyyed Ali Hamaney, Amerika Birleşik Devletleri’ni Titanik’e benzetti. Titanik, büyüklüğü ve lüksüyle oldukça popülerdi ve son derece güvenli olarak tanıtılmıştı, ancak 1912’de tek bir buzdağı bu yanılsamayı paramparça etmeye yetmişti. Lider, benzer şekilde, tüm “ihtişam ve şanına” rağmen ABD’nin de çöküşe karşı bağışık olmadığını ve “batacağını” savundu. Bu durumda ortaya çıkan önemli bir soru, Amerikan askeri gücünün İran ve çevresindeki sularda sınandığı bir dönemde bu tahminin ne anlama geldiğidir.
Hürmüz Boğazı, İran ve Umman arasında yer alan, dünyanın petrol ve petrol türevlerinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yoludur. On yıllarca gemiler, İran tarafından herhangi bir engellemeye maruz kalmadan boğazdan geçti. Ayetullah Hameney’in de belirttiği ve İran’daki yetkililerin defalarca vurguladığı gibi, İran gerilimin başlatıcısı değildir. Bununla birlikte, eğer güçler gerilim ve provokasyon yaratır ve bölgedeki güçlerini göstermek için Fars (Basra) Körfezi’ne girmeye çalışırlarsa, İran şüphesiz onlarla karşı karşıya gelecektir.
Hem ABD hem de İran, Hürmüz Boğazı’nı uzun zamandır herhangi bir askeri çatışmanın potansiyel odak noktası olarak kabul etmektedir.
2002 yılında ABD, teknolojik olarak üstün Mavi kuvvetin, Kırmızı adı verilen daha küçük bir düşmanla karşı karşıya geldiği bir askeri simülasyon olan Millennium Challenge 2002‘yi gerçekleştirdi. Konum ve stratejik koşullar, ABD Deniz Enstitüsü’ndeki bir analizde İran olarak tanımlanan Fars (Basra) Körfezi’ne oldukça benziyordu. Kırmızı Takım, Mavi Takımla geleneksel olarak savaşmak yerine asimetrik deniz doktrini kullandı. Hızlı saldırı botları, füzeler ve diğer silahlar kullanılarak yapılan koordineli saldırılar ve dar coğrafya, kullanılan stratejiler arasındaydı. Sonuç olarak, Kırmızı Takım bir uçak gemisi de dahil olmak üzere bir düzineden fazla savaş gemisini batırdı. Ancak ABD komutanlığı tatbikatı durdurdu, senaryoyu sıfırladı ve Kırmızı’nın taktiklerini kısıtladı. Sonunda, Mavi yeniden başlatılan tatbikatı kazandı ve Kırmızı Takım komutanı protesto amacıyla komutayı bıraktı. Simülasyon, geleneksel deniz savaşının temel zaafını gösterdi: teknolojik olarak üstün bir filo, asimetrik taktikler kullanan bir düşmana karşı dar sularda faaliyet gösterirken ciddi kayıplar verebilir.
İran’ın olası bir saldırı durumunda boğazla ilgili planlarına gelince, 2011 yılında Ayetullah Hameney, İslam Devrim Muhafızları eski başkomutanına Hürmüz Boğazı’nı bir ay içinde kapatmak için kapsamlı bir askeri plan hazırlama talimatı vermişti. Sonuç olarak, sadece Hürmüz Boğazı’nı değil, aynı zamanda Basra Körfezi, Umman Denizi, Kızıldeniz ve Akdeniz’deki askeri operasyonları da kapsayan 15 sayfalık bir operasyonel belge ortaya çıktı. Ancak, 2011’den çok önce, Ayetullah Hameney, o dönemde İran cumhurbaşkanı olarak görev yaparken, Irak saldırılarının İran’ın petrol ihracatını kesmesi durumunda boğazın kapatılacağı konusunda kamuoyuna açıkça uyarıda bulunmuştu (1985). Bu nedenle, 2020 ve 2026 yıllarında ABD ile ilgili sözleri boşlukta söylenmiş sözler değildi. Bu sözler, Hürmüz Boğazı’nın caydırıcılık ve askeri nüfuz aracı olarak yıllarca süren derin stratejik değerlendirmelerden doğan bir öngörüydü.
ABD’nin İran’a karşı savaş başlatmasından önce, 28 Şubat 2026’da ABD donanmasını bölgeye göndermesiyle başlayan deniz gücüyle gözdağı verme süreci, Ayetullah Hameney’in ABD’yi bir kez daha uyarmasıyla devam etti. Donanmanın gönderilmesine tepki olarak Ayetullah Hamaney, ABD’yi bir kez daha uyararak bir savaş gemisinin tehlikeli olduğunu; “ancak o savaş gemisinden daha tehlikeli olanın, onu denizin dibine gönderebilecek olan silah” olduğunu söyledi. Bölgeye devasa deniz gücünü yansıtmasına rağmen, ABD hedeflerinin hiçbirini gerçekleştiremediği gibi, deniz askeri gücü açısından da yetersiz kaldı.
USS Abraham Lincoln, Batı Asya’da yedi ay kaldı ve gemideki denizciler arasında yaşanan akıl sağlığı krizi (bazıları denize atlamaya çalışmıştı) ve alışılmadık derecede uzun süren görev süresi nedeniyle bölgeden ayrılmak zorunda kaldı. Yerine, daha önce Hint-Pasifik’te, Japonya yakınlarında görev yapan USS George Washington getirildi. Bu, Çin’i çevreleme stratejisinin geçici olarak tehlikeye atılması anlamına geliyordu.
Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu da o kadar hasar görmüştü ki, USS Abraham Lincoln’e ikmal yapmak sorun haline gelmişti. ABD Donanması personeli, konuşlandırılmış gemiler için yiyecek temin etmenin zor olduğunu bildirmişti. Donanma ayrıca, Hint Okyanusu’nda 2.000 milden fazla uzakta bulunan Diego Garcia üssüne daha fazla bel bağlamak zorunda kaldı.
ABD’nin, Umman tarafındaki Hürmüz Boğazı’nın güney rotası üzerinden gemiler için geçiş yolu sağlama girişimi bile başarısız olmuştu; bu durum gemilerin ya karaya oturmasına ya da deniz mayınlarına çarpmasına yol açmıştı. İslam Cumhuriyeti’nin yetkisiz rotalardan kaçınma uyarıları dikkate alınmamış ve ABD’ye geçiş için güvenen gemiler sonuçlarıyla yüzleşmek zorunda kalmıştı. Bu nedenle, güçlü savaş gemilerinin varlığı Amerikan erişimini gösterse de, İran’a karşı savaşta zaferi garanti etmemektedir.
Şehit Liderin uyarısı bu nedenle sadece retorik değildi. İran’ın asimetrik savaş doktrininin temel bir ilkesini yansıtıyordu. İran’ın coğrafi konumu, füze yetenekleri ve diğer deniz varlıkları, Amerikan deniz operasyonlarına Amerikan yetenekleriyle eşleşme ihtiyacı duymadan meydan okumayı mümkün kılıyor. İran yakınlarında konuşlandırılan savaş gemileri, İran füzelerinin menzili içindeki hedefler haline geldi. Bölgedeki Amerikan askeri varlıklarına yapılan saldırılar, İran’la çatışmanın maliyetini daha da gösterdi.
Ayetullah Hameney’in bir savaş gemisini batırabilecek bir silahın, savaş gemisinin kendisinden bile daha tehlikeli olduğu yönündeki sözü, retoriğin ötesinde bir anlam kazanıyor: askeri ihtişam, yenilmezlik anlamına gelmez.
Amerikan imparatorluğunun çöküşü, mutlaka askeri gücünün ortadan kalkmasıyla değil, siyasi ve ekonomik gücünün azalmasıyla işaretlenir. İran’ın direnişi, savaşın maliyeti ve Amerikan askeri operasyonlarına getirilen kısıtlamalar, istikrarlı bir düşüşe işaret etmektedir.
Ve belki de Ayetullah Hameney’in son yıllarda “Allah benimledir” diyerek Hz. Musa’nın (aleyhisselam) sözlerini hatırlatmasının sebebi, sadece retorik olmaktan ziyade, bir başka öngörüydü: Amerika Birleşik Devletleri’nin, Firavun’un ordusu gibi deniz tarafından alt edileceği.
Rüya Pur Bakır
Al Mayadeen




