Suudiler, Husilerle barış anlaşması sağlamak amacıyla İranlı yetkililerle bir araya geldi. Ancak Trump tarafından tamamen terk edilen Muhammed bin Salman için zaman daralıyor.
İsrail seçimleri sona ererken ve ABD’nin İbrahim Anlaşmaları’nı imzalamasını istediği önemli bir Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkesi olan Suudi Arabistan, Husi saldırıları nedeniyle liderlikte tam bir çöküşle karşı karşıya kalırken, birçok KİK lideri ABD’nin genç veliaht prensi Muhammed bin Salman’ı nasıl yalnız bıraktığına dikkat çekecektir. ABD’nin yardım etmemesi bir yana, İsrail’in güçlü düşmanları olan iki bölgesel müttefik Pakistan ve Türkiye bile Husilerle mücadele etmek için gerekeni yapmayı başaramadı; bunun yerine, kan dökülmesinden uzakta Suudi birliklerine “destek” rolünde asker göndermeyi tercih ettiler.
Suudi Arabistan izole edilmiş ve zor durumda. Veliaht prensin başvurabileceği kimse yok ve iç darbeden korkarak saklandığı söyleniyor; bu darbe muhtemelen kendi halkı tarafından suikaste uğramayı ve böylece iktidarı yeniden ele geçirip hoşnutsuzluğu bastırmayı içerebilir.
Ancak Trump’ın MbS’ye yardım etmeme kararı hem merak uyandırıcı hem de düşündürücü; bu durum, ülkenin eski sömürge yöneticisi İngiltere’ye yönelmesine ve yakıt ikmali şeklinde asgari düzeyde hava desteği almasına yol açtı. Birçok analist, bu boşluğu ABD’nin bölgedeki varlığının ve rolünün sona erdiğini ve İran ile müttefiklerinin kuralları belirlediği yeni bir güç yapısının şekillendiğini söylemenin bir yolu olarak kullanıyor.
Eski MI6 Başkanı Sir John Sawers, Doha’daki Küresel Güvenlik Forumu’nda yaptığı konuşmada, “Husiler burada kalmaya kararlı. Yenilmeyecekler ve öngörülebilir gelecekte Yemen’in büyük bir bölümünün kontrolünü ellerinde tutacaklar” dedi. 2009-2014 yılları arasında İngiltere’nin dış istihbarat servisini yöneten Sawers, Ensarallah’ın “Suudi Arabistan’ın grupla başa çıkma konusunda sahip olduğu sınırlı seçenekleri ortaya koyduğunu” söyledi. Beş Göz istihbarat ittifakı üzerine bir panelde konuşan Sawers, “Husilerin kendi ulusal Yemen gündemleri var” diyerek, Suudi Arabistan’ın “alternatif bir hükümeti sürdürme çabalarının son 10 yıldır başarılı olmadığını” sözlerine ekledi.
Ancak Amerikalılar bölgedeki acizliklerinin gerçekliğini kabul etmekte isteksiz davranıyor ve belirli koşullar altında güvenlik garantörü olma fikrine hâlâ sıkıca bağlı kalıyorlar.
ABD’nin Orta Doğu’daki güvenlik rolü, “her ne pahasına olursa olsun açık denizler ve açık ticarete olan bağlılık” anlamına gelmiyor, diye belirtti ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, Doha’daki aynı konferansta. Petrol karşılığı güvenlik anlaşmasının sona erip ermediği sorusuna Barrack, “Sona ermedi. Geçiş sürecindeyiz” yanıtını verdi. “Gitmiyoruz,” diye ekledi, ancak bölgesel ülkeler artık tüm güvenlik sorunlarını çözmek için Washington’a güvenemezler.
Birçok açıdan, Amerikalıların bölgesel müttefiklerini destekleme konusunda gerçek bir kararlılığa sahip olmaması, İsrail’in genişlemesi için daha büyük bir gerekçe sağlıyor. Son zamanlarda, Suudi Arabistan veliaht prensinin İsrail’in hava kuvvetlerini kullanarak Husileri bombalamasına onay verdiği yönündeki haberler sosyal medyayı doldurdu; ancak bu iddialar hızla yalanlandı. Şüphesiz MbS, İsraillilere gelip kendisini kurtarmaları için yeşil ışık yakmak isteyecektir, ancak siyasi olarak bu intihar olurdu, çünkü onu bulunduğu yere getiren gençlerin oluşturduğu destek tabanı çok öfkelenir ve böyle bir hareketi büyük bir ihanet olarak görürdü. Bu sert karşı çıkış, elbette birçok analistin İsrail’in böyle bir rolü gizli bir şekilde üstlenip üstlenemeyeceğini sormasına yol açacaktır. Durumun ne kadar umutsuz olduğu göz önüne alındığında, MbS için inkar edilebilirlik çok gerçekçi bir seçenek olacaktır.
MbS, Trump ve Netanyahu’nun planladığı hamleyi sabırla bekliyor olabilir: İran’ın etkileyici balistik füzelerini barındıran sığınakları delebilecek kapasitede olduğu söylenen “tüm bombaların anası” ile İran’a büyük bir saldırı. … Trump’ın dediği gibi, “tüm seçenekler masada”. Ancak bombalamanın çok fazla etki yaratma olasılığı düşük ve sadece iki liderin de kötü niyetli bir medya aracı olarak kullanabileceği bir dikkat dağıtma amacına hizmet edebilir.
Bu arada Yemen’deki sorun, Husilerin sık sık bildirildiği gibi doğrudan İran’ın emri altında çalışmadığıdır; ancak elde ettikleri kazanımlar Tahran’ın hakimiyetine katkıda bulunuyor.
Bombalama oyunu, Amerika için 1956’da Süveyş’in İngiltere için olduğu gibi, geri çekilen bir imparatorluğun dönüm noktası olacak ve Suudi Prensi’ni çaresiz, İsrail’i ise her zamankinden daha zayıf bırakacak. İranlılar sabırlı davranıyor ve Trump’ın tüm hamlelerini kendi başarısızlığına ve bölgeden ayrılmasına yol açan hızlandırıcılar olarak görüyorlar. Trump, alevler gittikçe yükselirken kendi üzerine daha fazla benzin döküyor. Sanki kendi aptallığına kapılmış gibi, tüm hamleleri ters tepiyor ve İran’ı tüm bölgenin yeni hegemonyası haline getirirken, Suudi liderin benimsediği dolarizasyondan arınma da bir gerçeklik haline geliyor.
MbS’nin kendini kurtarmak için yapabileceği en akıllıca şey, Husilerle ateşkes ilan etmek ve uzmanların yeniden inşasının yıllar sürebileceğini söylediği petrol altyapısının yıkımını durdurmak için onlarla ve İran’la barış görüşmeleri düzenlemek olacaktır. 27 Ekim’de Tahran’da Pakistanlı ve Türk üst düzey yetkililerle yapılan görüşme doğru yönde atılmış bir adımdı, ancak yapılacak daha çok şey var ve Suudi Arabistan’daki herhangi bir çözümün merkezinde, Tahran’ın ABD’ye sunduğu ‘barış’ taleplerine saygı gösterilmesi yer alıyor.
İran tüm kozları elinde tutarken, MbS, ülkesi ve bölge için zaman daralıyor. Amerikalıların “geçiş dönemi” dediği bu süreç, veliaht prensin bir suikast girişiminden kurtulması ve diğer Arap ülkelerinde kendisi için önceden hazırladığı birçok güvenli sığınaktan birine taşınması anlamına gelebilir.
Martın Jay
Strategic Culture Foundation




